“Mensen willen gehoord worden en echt contact maken”
Mogelijkheden creëren om meer verbinding te maken met elkaar, dat is waar het buurt- en opbouwwerk om draait volgens Marieke en Yvonne. Ze werken bijna vijf jaar samen in Apeldoorn Noordwest Centrum: Yvonne als buurtregisseur, Marieke als opbouwwerker. In hun werk leggen ze dagelijks contact met inwoners, bouwen ze aan relaties en zetten ze mensen in hun kracht.
Écht contact leggen
Wanneer Marieke en Yvonne de wijk in gaan, zijn ze écht daar. Vergaderingen en andere zaken laten ze achter op kantoor. In de wijk zijn ze alleen bezig met de inwoner en staan ze zoals ze zelf zeggen ‘altijd aan’. Op iedere plek begint het met contact leggen, ook in dit voorbeeld van een appartementencomplex.
Marieke: “In dit complex is een ontmoetingsruimte aanwezig die nog maar een keer per maand gebruikt wordt. De VVE had daarom het idee om de ontmoetingsruimte te verkopen, iets wat met name jongere bewoners wel prima vonden. Tegelijkertijd hoorden we dat oudere bewoners juist de waarde van de ontmoetingsplek zien, een plek waar vroeger verschillende activiteiten plaatsvonden. Zij zouden het jammer vinden als de ontmoetingsplek zou verdwijnen, maar daar bleef het verder bij. Daar gingen Yvonne en ik op aan. We hebben een moment georganiseerd voor alle bewoners waar ze elkaar kunnen ontmoeten en samen kunnen ontdekken of er ideeën zijn om de ruimte nieuw leven in te blazen.”
Tijdens zo’n ontmoetingsmoment op een nieuwe plek begint het voor Marieke en Yvonne met onderdeel worden van de groep. Yvonne: “We komen laagdrempelig binnen, we leggen snel contact door meteen een praatje te maken. Onze functie benoemen we vaak niet direct, dat maakt voor bewoners namelijk niet uit. Mensen willen gehoord worden en echt contact maken.”
Mogelijkheden brengen en ideeën ophalen
Na het eerste contact vertellen Marieke en Yvonne in een korte presentatie wie ze zijn en vooral waarvoor ze hier zijn. De nadruk ligt daarbij op mogelijkheden bieden waar bewoners zelf iets mee kunnen doen.
Marieke: “Het is nooit een kant en klaar pakket wat we komen brengen. We sluiten aan op de wensen van de bewoners, we laten ze alleen zien welke mogelijkheden er zijn zoals budget aanvragen bij de initiatievenmakelaar. Zo kunnen ook oude activiteiten waar geen geld meer voor was, een nieuw leven in worden geblazen. Je merkt dat mensen daar dan meteen enthousiast van worden, want ‘het was altijd zo leuk!’.”
In het gesprek dat volgt zorgen Marieke en Yvonne ervoor dat alle ideeën in beeld worden gebracht en dat iedereen betrokken wordt. Marieke: “In dit voorbeeld was er een jonge vrouw die zich meer op de achtergrond hield. Ik zag dit en ben toen met haar in gesprek gegaan, om haar er echt bij te betrekken. Hierdoor voelde ze zich gezien en kwam ze los. Toen het idee ontstond om een enquête over de toekomst van de ruimte uit te zetten bij alle bewoners, bood ze aan om te helpen. Ik weet zeker dat als ik niet met haar had gesproken, ze haar hand niet had opgestoken.”
Dit soort momenten in de wijk leveren soms direct concrete acties op, zoals in dit geval de enquête, maar soms heeft een buurt ook meer tijd nodig. Tijdens het ontmoetingsmoment zijn in ieder geval zaadjes geplant voor een vervolg en zijn ideeën zichtbaar geworden.
Bewoners prikkelen tot een vervolg
Naast informatie, ideeën en mogelijkheden proberen Yvonne en Marieke ook altijd iets extra’s achter te laten. Yvonne: “In dit geval waren dat ijsbonnen, die deelden we uit met het idee dat de bewoners samen een ijsje kunnen halen. We proberen ze echt te prikkelen om samen wat te gaan doen, zodat er een vervolg komt uit deze ontmoeting.”
Verbinden en signaleren
Na afloop van een ontmoetingsmoment blijven Yvonne en Marieke altijd nog even hangen. “Juist dan hoor je vaak nog veel verhalen over bewoners en de buurt”, vertelt Yvonne. Hierdoor krijgen ze nog meer een beeld van de buurt en horen ze belangrijke signalen, bijvoorbeeld over een bewoner waar iemand zich zorgen om maakt.
Bij deur-aan-deur acties nemen Yvonne en Marieke naast een verbindende, ook een signalerende rol aan. Marieke: “Door het een-op-een contact kom je er snel achter wat iemand nodig heeft. Dit kan ook om praktische zaken staan, zoals ondersteuning bij geldvragen. Wij kunnen hier zelf niet bij ondersteunen, maar kennen de plekken waar iemand hiervoor terecht kan. Zo verbinden we mensen onder andere aan collega’s, wijkconsulenten van Samen055, woningcorporaties en de Basisontmoetingsplekken.”
“Andersom weten partners ons ook te vinden bij situaties waar wij iets in kunnen betekenen, omdat we zo’n breed netwerk hebben”, vult Yvonne aan. Die lijntjes onderling zijn van grote waarde in het ondersteunen en verbinden van inwoners.
Kleine dingen maken een groot verschil
Ogenschijnlijk kleine dingen zijn van groot belang om je echt verbonden te voelen met de buurt. Je buren bij naam kennen en elkaar begroeten, maken bijvoorbeeld een groot verschil. Marieke: “Het is zoveel fijner als je de voordeur uitloopt en niet genegeerd, maar gegroet wordt door je buurman. We zien dat die onderlinge verbinding al zoveel oplevert en echt bijdraagt aan het welzijn van inwoners.” Yvonne vult hierop aan: “Ook voor de lichte ondersteuning is het heel waardevol. Bijvoorbeeld wanneer jij de deur niet uit kan, dat je de buurman kunt vragen om een paar boodschappen voor je te doen, of dat hij hier zelf aan denkt en vraagt of hij iets voor je mee kan nemen.”
Dat juist dit soort dingen het verschil maken, horen Yvonne en Marieke ook terug van inwoners. Yvonne: “Eigenlijk horen we op alle plekken waar we betrokken zijn geweest en waar meer verbinding is ontstaan tussen inwoners, dat mensen er fijner wonen. Soms is er dan op het eerste gezicht niet veel veranderd: bewoners wonen bijvoorbeeld nog steeds in een druk gebied met overlast en vinden hun woning niet geweldig. Maar doordat ze fijn contact hebben met de buren, voelen die ‘problemen’ minder zwaar. Omdat ze het samen dragen.”
Mensen in hun kracht zetten
Een belangrijk uitgangspunt in het buurt- en opbouwwerk is dat bewoners zelf de regie in handen hebben. Yvonne: “We nemen bijvoorbeeld het organiseren van een buurtactiviteit niet van bewoners over, maar kijken wat ze nodig hebben om het zelf op te kunnen pakken. We prikkelen ze om iets te gaan doen en ondersteunen waar nodig.”
Soms helpt het wel om iets voor bewoners te doen en worden ze juist door dat steuntje in hun kracht gezet. Yvonne: “Zo was ik laatst bij de koffiebus van Stichting Present. Het viel bewoners op dat een aantal vaste bezoekers er niet waren, ze vroegen zich af waarom. Ik vroeg ze of ze bij deze bewoners zijn langs geweest om het te vragen. Dat vonden ze lastig, want je gaat toch niet zomaar aanbellen? Tegelijkertijd zaten ze er wel mee. Toen heb ik geopperd om samen aan te bellen. De bewoners bij wie we aanbelden vonden het fantastisch dat de buren langskwamen om te checken hoe het ging. De buren zagen in dat het dus helemaal niet erg is om aan te bellen; de volgende keer doen ze het zelf.”
Zaadjes die uitgroeien tot verbinding
Door écht contact te leggen en te luisteren, werken Marieke en Yvonne elke dag aan een verbonden samenleving waarin bewoners naar elkaar omkijken. Ze planten zaadjes door bewoners mogelijkheden te bieden om elkaar te ontmoeten. Wanneer bewoners vervolgens de verbinding opzoeken, groeit dit uit tot iets waardevols: van kleine dingen zoals buren die elkaar groeten tot aan het ontstaan van hechte gemeenschappen en geslaagde buurtinitiatieven (zoals de jeu de boules club in het Amaliapark).